ગુજરાત હાઇકોર્ટ
આર/સ્પેશિયલ સિવિલ એપ્લિકેશન નં. 10600 ઓફ 2026.
ઓગસ્ટ 18, 2026
જસ્ટિસ મૌલિક જે. શેલત.
કૃષક ભારતી કોઓપરેટિવ લિમિટેડ (ક્રીભકો) (પિટિશનર) વિરુદ્ધ ગાયત્રી એજ્યુકેશન ટ્રસ્ટ (પ્રતિવાદી નં. 1).
"અસ્વીકરણ: આ લેખ માત્ર માહિતી અને શૈક્ષણિક હેતુઓ માટે તૈયાર કરાયેલ અદાલતના ચુકાદાનો સરળ સારાંશ છે. તે કોઈ કાનૂની સલાહ કે અધિકૃત કાનૂની દસ્તાવેજ નથી. સંપૂર્ણ હકીકતો અને સંદર્ભ માટે, કૃપા કરીને નીચે સંગ્રહિત અધિકૃત ચુકાદો જુઓ."
- કેસ શું હતો: કૃષક ભારતી કોઓપરેટિવ લિમિટેડ (ક્રીભકો) એ રેગ્યુલર સિવિલ સૂટ નં. 195 ઓફ 2026 હેઠળ ગાયત્રી એજ્યુકેશન ટ્રસ્ટ સાથેના મિલકત વિવાદ અંગે સુરત સિવિલ અને ડિસ્ટ્રિક્ટ કોર્ટો દ્વારા પસાર કરવામાં આવેલા નીચલી કોર્ટના આદેશોને પડકારતા હાઇકોર્ટનો સંપર્ક કર્યો હતો. હાઇકોર્ટની કાર્યવાહી દરમિયાન, ક્રીભકોએ ટ્રાયલ કોર્ટના આદેશનું પાલન કર્યું અને 17 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ વાદવાળી જગ્યાનો ભૌતિક કબજો ગાયત્રી એજ્યુકેશન ટ્રસ્ટને પાછો સોંપી દીધો હતો.
- મુખ્ય દલીલો: ક્રીભકોએ શરૂઆતમાં એજિબિટ-5 અને એજિબિટ-10 હેઠળ પસાર કરાયેલા નીચલી કોર્ટોના વચગાળાના મનાઈ હુકમ અને કબજાના આદેશોને રદ કરવાની માંગણી કરી હતી. ગાયત્રી એજ્યુકેશન ટ્રસ્ટએ મિલકતનો કબજો મળਿਆની સ્વીકૃતિ આપી, અને નોંધ્યું કે અમુક રજિસ્ટરો અને સામાન ગાયબ હતા, જ્યારે બંને પક્ષોએ સંયુક્તપણે હાઇકોર્ટને મનાઈ હુકમ (ઇન્જન્કશન) ના આદેશો રદ કરવા અને મામલાને નવા सिरे से નિર્ણય માટે ટ્રાયલ કોર્ટમાં પાછો મોકલવા (રીમાન્ડ કરવા) વિનંતી કરી હતી.
- કોર્ટે શું નિર્ણય કર્યો: બંને પક્ષોની પરસ્પર સંમતિ સ્વીકારીને, હાઇકોર્ટે તારીખ 20 જુલાઈ, 2026 ના નીચલા અપિellate આદેશ અને તારીખ 20 જૂન, 2026 ના ટ્રાયલ કોર્ટના આદેશ (એજિબિટ-5 હેઠળ) ને રદ કર્યા, અને મનાઈ હુકમની અરજીને તેના ગુણ-દોષ પર નવા सिरे से નિર્ણય કરવા માટે ટ્રાયલ કોર્ટમાં પાછી મોકલી આપી [8, 9.1]. કોર્ટે એજિબિટ-10 હેઠળના કબજાના આદેશને યથાવત રાખ્યો કારણ કે તેનું પહેલેથી જ પાલન થઈ ચૂક્યું હતું, અને સ્પષ્ટપણે સ્પષ્ટતા કરી કે જો ક્રીભકો ભવિષ્યમાં ટ્રસ્ટ સામે કોઈ સ્વતંત્ર બેદખલનો દાવો દાખલ કરે છે, તો આ આદેશ તેના આડે આવશે નહીં.
આ ચુકાદો સામાન્ય નાગરિકો માટે શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે
આ ચુકાદો દર્શાવે છે કે જ્યારે પક્ષકારો લાંબા સમય સુધી મુકદ્દમામાં અટવાઈ રહેવાને બદલે વ્યવહારુ કાનૂની સમજૂતી પર સહમત થાય ત્યારે વ્યાપારી અને સંસ્થાગત મિલકતના વિવાદોને કેટલી કાર્યક્ષમ રીતે ઉકેલી શકાય છે. તે પ્રકાશ પાડે છે કે મિલકતનો કબજો પાછો આપવા માટે કોર્ટના આદેશોનું પાલન કરવાથી કોઈ પક્ષના અંતર્ગત કાનૂની દાવાઓનો વિરોધ કરવાનો અધિકાર છીનવાઈ જતો નથી, કારણ કે ઉચ્ચ અદાલતો નીચલી ટ્રાયલ કોર્ટોને વચગાળાના મનાઈ હુકમોનું સ્વતંત્રપણે અને ન્યાયપૂર્વક પુનઃમૂલ્યાંકન કરવાનો આદેશ આપી શકે છે [7, 9.2, 10]. વધુમાં, તે મિલકતના માલિકોને આશ્વાસન આપે છે કે વચગાળાના કબજાના આદેશો તેમને યોગ્ય કાનૂની માધ્યમો દ્વારા ઔપચારિક બેદખલના દાવા દાખલ કરતા અટકાવશે નહીં.
લાગુ કાયદાઓ અને કલમો
- લાગુ પડતા અધિનિયમો: ભારતનું બંધારણ; સિવિલ પ્રોસિજર કોડ, 1908 (CPC) [3, 8, 9.1, 11].
- ભારતના બંધારણનો અનુચ્છેદ 227: પ્રક્રિયાગત આદેશોની સમીક્ષા કરવા અને ન્યાયનું યોગ્ય વહીવટ સુનિશ્ચિત કરવા માટે હાઇકોર્ટને નીચલી કોર્ટો પર દેખરેખ રાખવાની (સૂપરવાઇઝરી) સત્તા આપે છે.
- સિવિલ પ્રોસિજર કોડ (CPC) નો આદેશ XXXIX નિયમો 1 અને 2 / એજિબિટ 5 મનાઈ હુકમ અરજી: લંબિત સિવિલ દાવાઓ દરમિયાન મિલકતના અધિકારોનું રક્ષણ કરવા અથવા રોકવા માટે પક્ષકારો દ્વારા દાખલ કરવામાં આવતી વચગાળાના મનાઈ હુકમની વિનંતીઓને નિયંત્રિત કરે છે [3, 8, 9.1].
- એજિબિટ 10 અરજી (CPC) અને બેદખલ કાયદો: દાવેદારીની કાર્યવાહી દરમિયાન વચગાળાના કબજાની દિશાઓ અને ભાડૂઆતની બેદખલ માટેની સ્વતંત્ર કાનૂની કાર્યવાહી સાથે સંબંધિત છે.
મુખ્ય કલમો: